Atrakcje obszaru

Park Narodowy Płaskowyż Murański

Płaskowyż Murański przedstawia na Słowacji jeden z najbardziej dziewiczych obszarów. W 1976 roku został uznany za park krajobrazowy i w 1997 roku został założony Park Narodowy Płaskowyż Murański. Powierzchnia obszaru Parku Narodowego jest 203,2 km2, strefa ochronna ma wielkość 217 km2. Obszar Parku Narodowego Płaskowyż Murański i jego strefa ochronna się znajdują w trzech powiatów - Brezno, Rewuca (Revúca) i Rymawska Sobota (sł. Rimavská Sobota). Najwyższym szczytem parku narodowego jest Fabowa Hala (Fabova hoľa) (1439 m n. p. m.).

Znaczną część obszaru tworzy krasowa płyta Płaskowyżu Murańskiego budowana jasnymi wapienimi triasowymi. W terytorium jest zarejestrowanych wiele jaskiń i przepaści, ponad 50 zanurzeń i wodotrysków i inne zjawiska krasowe, takie jak lapiaz, jamy krasowe, przełącze, klify i inne. Najważniejszą rośliną płaskowyża jest endemit Wawrzynek murański. Ogólnie należy roślinność Parku Narodowego do najbardziej interesujących spośród innych jednostek orograficznych Słowacji. Reprezentowane są gatunki kserotermiczne, górskie, alpejskie i subalpejskie. Z punktu zoologicznego jest znaczące położenie Płaskowyża Murańskiego na południowym skraju słowackiej części Karpat, co sprawia wspólną reprezentację zachodniokarpackich górskich i podgórskich społeczeństw z gatunkami panonicznymi lub ciepłolubnych. Występują tutaj prawie wszystkie więcej znaczące gatunki kręgowców, takich jak orzeł przedni, puchacz, cietrzew, niedźwiedź, wilk, ryś, wydra.



Półdzika hodowla koni

Jednym z najbardziej charakterystycznych biotopów Płaskowyża Murańskiego są ląki górskie. W przeszłości były łąki regularnie spasane lub koszone, czym były aktywnie utrzymywane. Wraz z upadkiem tradycyjnego stosowania ląk stały się hodowla koni i produkcja siana jedyne czynniki zapobiegające wyginięciu ląk. Specyficzna półdzika hodowla koni była traktowana już w przeszłości z punktu ochrony przyrody bardzo pozytywnie i teraz stała się jednym z dominujących symboli Płaskowyżu Murańskiego.

Już od 1950 roku została hodowla umieszcona w obszarze Veľkiej Lúky. Na początku było celem hodwli ratunek konia huculskiego, póżniej hodowla i produkcja koni odpowiednich do działalności leśnej. W tym celu odbyły się z tylko częściowym sukcesem próby skrzyżowania hucuła z celem stworzyć rasę zwaną „słowacki koń górski “, póżniej zaczeło się z hodowlą norika zimnokrwistego. W 1995 roku został uznany za hodowlu rodowodowu rasy Norik typu murańskiego i w 1997 roku został uznany za rezerwę genetyczną norika typu murańskiego i hodowla chrioniona. Obecnie jest całkowita liczba koni hodowanych około 300 sztuk, z czego 60 klaczy hodowlanych i 6 ogiery. Celem hodowli norika typu murańskiego jest produkcja jakościowych, łatwo uległych koni, które można stosować w działaniach leśnich, rolnictwie, przy ochranie terenów łowieckich, w agroturystykę, hipoterapii oraz produkcji rasowych ogierów. Oprócz innych pozytywnych skutków przedstawiają konie znaczny estetyczny i krajobrazowy element.


Dobročský prales

Wyjątkowy dobrze zachowany przykład dziewiczego Karpackiego lasa (sł. Karpatský les). Znajduje się w pobliżu gminy Czarny Balog. Dostęp jest możliwy tylko na piechotę z przewodnikiem, którego zapewni Państwu Vydra – Wiejska działalność rozwojowa w Czarnym Balogu Vydra – Wiejska działalność rozwojowa w Czarnym Balogu.

Do drzew przykładowych należą Buk pod Kľukou, Buk pod Širokou i Brest na Hukave. Wylesianiem terenów, ich zagospodarowaniem, zwłaszcza koszeniem traw i sałasznictwem stopniowo się stworzył unikatowy kompleks łąk, polan i pastwisk górskich, gdzie się znajdują rzadkie zbiorowiska roślinne z wielu roślin chronionych: pełnik europejski, szachownica kostkowata, wełnianka szerokolistna, rosiczka okrągłolistna...

Dzięki utrzymywalności środowiska naturalnego jest tutaj nadal wiele rzadkich zwierząt takich jak bezkręgowce, płazy, gady...Z wielkiej liczby ptaków są najrzadsze ptaki drapieżne: jastrząb gołebiarz, sokolik drzewiec, orlik krzykliwy. Z ssaków występują tutaj również wilk, ryś, żbik, niedźwiedź i wydra europejska.


Klenovský Vepor

Narodowy rezerwat przyrody Klenovský Vepor (1338m n. p. m.) jest najbardziej wyraźny szczyt pogórza Rudawy Weporskie w obszare Słowackich Rudawach. Fabowa Hala (sł. Fabova hoľa) (1439 m) przekracza go wysokością, ale nie ma wyraźny relief i jest bez widoku. Szczyt jest położony na głównym grzebieniu. Na stokach szczytu Klenovský Vepor wypływa Czarny Hron z północnej strony i na południowej stronie Veporský potok - żródło Klenovskiej Rimavy. Klenovský Vepor jest państwowym rezerwatem przyrody, pod grzebieniem na północnych i północnozapadnich stokach jest chroniony dziewiczy drzewostan lasów mieszanych – świerk, jodła, buk i pojawia się tu jarzębina lub jawor. Przez Klenovský Vepor przechodzi znaczący szlak turystyczny "Rudná magistrála".


Czarnohrońska kolejka leśna

Wydobywanie i obróbka drewna nałeżały od dawna do głównych źródeł zaróbku obywateli w słowackich górach. Na początku ubiegłego stulecia przestała jednak wystarczać wydajność i jakość transportu drewna w sposób tradycyjny – spławianie drewna do potrzeb przemysłu rosnącego. Było konieczne zapewnić jakościowy i płynny transport drewna przez cały rok. Lesiste, długie doliny Karpatskieg oblúka stanowiły idealny teren dla budowy w tej chwili jedynego prawdziwie skutecznego i pojemnościowego systemu transportowego – kelejka leśna. Były to właśnie miniatury kolejek klasycznych - szerokość toru była wąższa, z powodu lepszej adaptacji do terenu i niższych kosztów budowlanych – zwykle 760 mm.

Budowa głównej trasy z Hronca do miejscowości Čierny Blh (zwany wtedy Czarny Balog), długiego 10,4 km, rozpoczęła się w 1908 roku. 8. stycznia 1909 roku dokonano urzędowego komisyjnego transportowo-prawniczego obchodu a nawet w tym samym roku rozpoczęło się regularne działanie. Pozostałe działy Czarnohrońskiej kolejki leśnej zbudowano stopniowo przy pomocy jeńców wojennych z 1. wojny światowej i doprowadziły do większości dolin Czarnego Hronu. Ich całkowita długość osiągnęła 131,98 km i wspinął się do tajemniczego Dobročskiego pralesu pod ogromnym szczytem Klenovský Vepor. Najmniejszy promień krzywizny trasy był 60m, największe nachylenie linii 70 promila. W czasie największego wywozu drewna, to znaczy w czasie katastrof 1927-1929 było wysyłano corocznie około 260 000 m3 drewna i w latach 1953 – 1955 nawet 300 000 m3 drewna. Codziennie tu kursowało siedem parowych lokomotyw różnych struktur, do których póżniej dodano jeszcze trzy lokomotywy spalinowo-hydrauliczne RÁBA z Więgier. Działanie zapewniało około 115 pracowników i codziennie transportowano około 200 – 250 ludzi. Kolejka leśna została wpisana w historię Słowackiego Powstania Narodowego w 1944 roku, kiedy zapewniała dla partyzantów dowóz prowiantu oraz amunicje do lasów. Czarnohrońska kolejka leśna powinna podążać los innych kolejek leśnych – dla decyzje rządu Słowackiej Republiky Socjalistycznej powinna zostać zlikwidowana cała Czarnohrońska kolejka leśna do 1985 roku. 31. grudnia 1982 było definitywnie zatrzymane działanie na pozostałych 36 km linii, w tym czasie już ostaniej kolejki leśnej na Słowacji. Wszystkie urządzenia – szyny, lokomotywy i wagony były przeznaczone do złomowania.

Za ratunek tego zabytku można podziękować tylko zapału i odwagi osobistej tych, którzy byli w stanie stanąć przeciw nieuzasadnioną biurokratyczną decyzję w tym czasie rządącej strony i rządu, i którzy rozpoczęli długą walkę o uratowanie kolejki. Jeszcze w 1982 roku udało się lokalnim działaczom wycisnąć umieszczenie na listę Czarnohrońskiej kolejki leśnej do Centralny rejestr zabytków Państwa. Założono tradycji wolnych obozów pracy DRZEWA ŻYCIA, która się stopniowo rozszerzyła także do innych zabytków i czekawości na Słowacji i trwa do dziś. Uroczysty, długo oczekiwany dzień wznowienia działania Czarnohrońskiej kolejki leśnej stał się 1. maj 1992. Po raz pierwszy poszedł ponowny pociąg parowy dla turystów po skorygowanej linii do Vydrovskiej doliny. Od 2001 roku jest przewoźnikiem – prowadzącym transportu Czarnohrońska kolejka, organizacja non profit. Organizacju brygad ochotniczych w 1997 roku przejąła lokalna grupa cywilna Vydra – Wiejska działalność rozwojowa i F.G.V. klub Czarnohrońskiej kolejki.


Vydrovská dolina – Skansen leśnicki

Vydrovská dolina – nowy cel podróży ruchu turystycznego, który się znajduje w Czarnym Balogu, jest rezultatem wysiłków i wzorowej współpracy czterech partnerów z różnych sektorów – publicznego, non-profit i samorządowego. Na początku jest gmina Czarny Balog z bogatą więcej niż 400-latną historią, kulturą i tradycją, która się liczy do największych gmin na Słowacji. Historia jest związana z unikalną w tym czasie już atrakcją turystyczną – wąskotorowa Czarnohrońska kolejka. Ważną osobowością jest Jozef Dekrét Matejovie, który wszedł do historii lasu tym, że jego praca przyczyniła się do zachowania lasów dla nas. Skansen leśnicki jest poświęcony lasom, leśnikom i wzyskym przyjaciołom lasa, którzy zbudowali Lesy SR š.p. (pl. Lasy Republiki Słowackiej, przedsiębiorstwo państwowe), OZ Čierny Balog (pl. Związek obywateli Czarny Balog). Vydra – wiejska działalność rozwojowa aktywnie podtrzymuje partnerstwo dla osiągnięcia długotrwalego rozwoja środowiska wiejskiego, utrzymania tradycji, wartości kulturnych także przyrodniczych, szczególnie w sektorze turystyki i to też poprzez pracę ochotniczą.

Relaks, pouczanie i zabawę w sercu natury można znaleść na 3,3 km długiej trasie Skansenu leśnickiego. Na 68 przystankach ujawnia las swoje tajemnice z historii leśnictwa, znaczenia, uprawy, ochrony lasu i pracy leśników. Leśniczówka z muzeum, naturalny amfiteatr, plac zabaw, bufet, centrum informacyjne z sklepiem z zabytkami podkreślają to unikalne doświadczenie, tego europejskiego unikatu.


Kolej zębata (sł.Ozubnicová železnica)

Unikalne połączenie kolejowe z Pohronskiej Polhory do Tisovca zostało wybudowane w latach 1893-1896 na transport żelaza z południowych regionów do huty żelaznej na Pohroniu i powrotny transport drewna. Ponieważ strome podejście przez górską przełącz Zbojská nie umożliwiało stosowanie klasycznego typu kolei, była zbudowana w 6 km części kolej zębata o maksymalnym nachyleniu 50 promili. Dziś to jedyna zachowana i obsługiwana kolej w swoim rodzaju w Europie środkowej. Oprócz koleji zębatej utworzono przez budowę kilka ciekawych i unikalnych unikatów technicznych. Do nich należy dwukrotnie załamany wznoszący się wiadukt pod Dielom. Do Tisovca wjeździa linia z 770m długim Tisoveckim tunelem zbudowanym w 1949 roku.

Poza ciekawe rozwiązanie techniczne oferuje jazda po tej linii przepiękną przyrodną scenerię Parku Narodowego Płaskowyż Murański i Čertovej doliny. Bajkowe leśne zakątki przełączy Zbojská przypomniają czasy rozbójnika Surovca i jego otoczenia. Owce pasące się na okolicznych łąkach i konie ściągające drewno z lasów wymagają od nas przenieść się w wyobrażni do czasów naszych dziadków.


Zamek Murański

Zamek królewski został zbudowany w 13 wieku na ciężko dostępnym klifie Cigánka. Został zbudowany po 1243 roku w celu ochrony przejścia do siedziby Liptowskiej i Zwoleńskiej i pierwsza pisemna wzmianka jest z 1271 roku. Jego oryginalny budynek był niemał całkowicie wchłaniany przez póżniejsze przebudowy. Po raz pierwszy zozstał przebudowany i umocniony w połowie 15 wieku, kiedy był w mocy wojsk Jiskrowych. Ponownie został przebudowany i remontowany w drugiej połowie 16 wieku i po latach 1621 i 1651. Cyntralnym budynkiem zamku był do jego zniszczenia pałac połączeny z kaplicą, około którego proste mury ochronne z basztami i pomysłowo rozłuźnieną bramą wejściową stwarzały jedyne duże i podłużne podwórze, rozdzielone tylko stopniowaniem terenu. Znajdowało się w nim kilka budynków gospodarczych i mieszkalnych.

Od końca 15 wieku zamek należał do Jana Zapolskiego, który póżniej zamek dał jego zwolennikowi Jakubowi Tornalymu. Zamiast jego niedojrzałego syna rządzil zamek w latach 1529-1549 Matej Bašo, znany rycerz zbójecki, który z jego otoczeniem podejmował wyprawy drapieżne po dalekiej okolicy. Wypalił Lewoczu (sł. Levoču), Dobšinu i jego imię jest związane zo zniszczeniem klasztoru kartuzów w Kláštorisku w Słowackim Raju. Wreszcie w 1549 roku został zamek dobyty przez armię królewską, której dowódcy zostawili stracić Bašu. Zamek został potem do początku 17 wieku w rękach komory królewskiej.

W 1609 roku przeszedł na własność bogatej rodziny Széchyovców. Mária Széchyová, ostatnia z członków rodziny Széchyovców, która swoim pięknem i odwagą zyskała nazwę „Muránska Venuša“, go w czasie powstania Juraja Rákocziho I. tajemnie wydała w ręce przyszłego męża Františka Vešelényiho, który go oblegał na czele armii królowksiej. O miłości tej przepięknej pary rozmawiały legendy, uchwycone w wielu bajkach i powieściach. Małżeństwem Széchyovców stał się właścicielem zamku póżniej sam Wessélényi, jeden z inicjatorów spisku przeciw królu Leopoldu II. Po ujawnieniu spiska zamek wzięła do niewoli armija cesarska.

Ostatnimi właścicielmi była rodzina Coburgovcov. Byli właścicielami zamku do 1945 roku. Zamek w 18 wieku dwa razy spłonął i pod koniec 18 wieku już niebył zamieszkały, od tej pory już niebył remontowany, więc do dziś pozostały tylko ruiny fundamentów centralnego pałacu i pozostałości obwodowych murów ochronnych. W 1972 roku został zamek oczyszczony i od 1980 roku zostało stopniowo przeprowadzone wymagane utrzymywanie zamku. Na zamku jest organizowano wielu imprez, charakteru zabawnego i pouczającego. Najlepszym podejściem do zamku jest teraz przez Ścieżkę dydaktyczną z gminy Murań, przy Turystycznym domku Zámok.


logo hucul logo Narodny park logo Muranska planina logo Vydra logo Salas Zbojska logo Klaster Horehronie
logo regionalny operacny program logo europska unia
Projekt ten jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego funduszu
rozwoju
„Inwestujemy w waszą przyszłość“

Ta strona została zrealizowana w ramach projektu „Magistrala hucułska – klaster ruchu turystycznego na powierzchni Płaskowyż Murański – Czarny Balog“ pod patronatem gminy Czarny Balog | Oświadczenie o przetwarzaniu danych osobowych
Liczba podejść: 90276
Copyright © Magistrala huculska 2012, wszelkie prawa zastrzeżone
Deklaracja dostępności | Webdesign by ŽP Informatika s.r.o.